नेपाली नेपालीDOCS
GitHub

चर र स्थिर मान

चर (variable) भनेको डाटा राख्ने लेबल भएको बाकस हो — तपाईं नाम दिनुहुन्छ र भित्र मान राख्नुहुन्छ। स्थिर मान (constant) भनेको एकपटक तोकेपछि फेर्न नपाइने मान हो।

१. चर घोषणा

चर घोषणा गर्न राख प्रयोग गरिन्छ। प्रकार स्पष्ट लेख्न नपरे पनि हुन्छ — मान हेरेर कम्पाइलर बुझ्छ:

राख नाम = "राम"
राख उमेर = २५
राख उचाई = ५.९
राख सक्रिय = सत्य

चर घोषणा गर्दा भित्रको मान तुरुन्तै दिनुपर्छ। नाम अर्थपूर्ण राख्नुहोस् — उमेर लेख्नुभन्दा लेख्दा काम चल्छ तर पढ्न गाह्रो हुन्छ।

२. प्रकार सहित घोषणा

नामभन्दा अगाडि प्रकार पनि तोक्न सकिन्छ:

पाठ नाम = "राम"
पूर्णाङ्क उमेर = २५
दशमलव उचाई = ५.९
सत्यअसत्य सक्रिय = सत्य
महत्त्वपूर्ण: प्रकार सहितको चरको मान फेर्दा अर्को प्रकार राख्न मिल्दैन। परिवर्तन गर्न सकिने चरको लागि राख प्रयोग गर्नुहोस्। विभिन्न प्रकारको विवरण प्रकारहरू ट्याबमा।

३. प्रकार अनुमान (Type Inference)

प्रकार नलेखे पनि कम्पाइलरले मान हेरेर प्रकार आफैं पत्ता लगाउँछ:

राख क = १०       # पूर्णाङ्क (integer)
राख ख = ३.१४     # दशमलव (float)
राख ग = सत्य      # सत्यअसत्य (bool)
राख घ = "पाठ"    # पाठ (string)
राख ङ = ['क']    # सूची (list)

४. मान परिवर्तन

राख ले घोषणा गरिएको चरको मान फेर्न पुन: राख लेख्नु पर्दैन — सीधै असाइन गर्नुहोस्:

राख क = १०
लेख क        # १०

क = २०       # मान परिवर्तन — राख चाहिँदैन
लेख क        # २०

क = क + १    # पुरानो मान प्रयोग गरेर नयाँ गणना
लेख क        # २१

दोस्रो पटक राख लेख्नु त्रुटि हो — त्यही नामको चर फेरि घोषणा गर्न मिल्दैन।

५. स्थिर मान (Constants)

स्थिर मान एकपटक तोकिएपछि फेर्न मिल्दैन। तीन वटै कीवर्ड (स्थिर, निश्चित, अन्तिम) एउटै अर्थमा आउँछन् — जसले पढ्न सजिलो लाग्छ त्यो प्रयोग गर्नुहोस्:

स्थिर पाइ = ३.१४१५९
लेख पाइ * २          # ६.२८३१८

निश्चित कक्षा = १०
अन्तिम शहर = "काठमाडौं"
किन स्थिर मान प्रयोग गर्ने? मान कहिल्यै नफेर्ने भन्ने आश्वासन कम्पाइलरलाई दिनुहोस् — गल्तीले फेर्न खोज्दा त्रुटि देखिन्छ। साथै, "जादु सङ्ख्या" लेख्नुभन्दा अर्थपूर्ण नाम (कर_दर) राख्नु राम्रो अभ्यास हो।

६. दायरा (Scope)

चरको दायरा ब्लक-स्तरमा हुन्छ — ब्लक (यदि, जबसम्म, प्रत्येक, कार्य आदि) भित्र घोषणा गरिएका चरहरू ब्लक बाहिर देखिँदैनन्:

राख बाहिर = १

यदि सत्य
    राख अन्दर = २
    लेख बाहिर   # १ — ठीक छ (बाहिरको चर भित्र देखिन्छ)
    लेख अन्दर   # २ — ठीक छ
अन्त्य

लेख बाहिर       # १ — ठीक छ
# लेख अन्दर      # त्रुटि — अन्दर ब्लक समाप्त भइसक्यो

नेपाली अंक र अंग्रेजी अंक दुवै चल्ने हुनाले तलको उदाहरण पनि उस्तै छ:

राख क = 100      # अंग्रेजी अंक पनि चल्छ
राख ख = १००      # नेपाली अंक पनि चल्छ
लेख क + ख        # 200